Smart home: co to jest, co wchodzi w skład inteligentnego domu i od czego zacząć

Z czego składa się system smart home?

System tworzą dwie grupy elementów: komponenty sterujące, najczęściej aplikacje mobilne, i komponenty funkcjonalne, czyli same urządzenia. W praktyce daje to cztery role:

• czujniki mierzą i wykrywają: ruch, otwarcie okna, temperaturę, wyciek wody, dym;
• elementy wykonawcze działają: sterownik rolet, przekaźnik, inteligentne gniazdko, głowica termostatyczna;
• sterowanie to aplikacja w telefonie, panel na ścianie albo polecenie głosowe;
• centralka (hub, bramka) łączy elementy i pośredniczy między urządzeniami a aplikacją. Bywa opcjonalna.

Z aplikacją urządzenia łączą się przez Wi-Fi lub Bluetooth. Część systemów wymaga centralki, nazywanej „mózgiem” systemu. Niektóre obsługują nawet do 100 urządzeń (dane techlord.pl).

Skala jest dowolna. Smart home to może być jedna żarówka LED z Wi-Fi, czujnik drzwi albo kamera, ale też zestaw z centralą, kilkoma detektorami i kamerami.

Jak działa inteligentny dom?

Na regułach „jeśli coś się stanie, zrób to”: człowiek je ustawia, system wykonuje, a w każdej chwili można przejąć sterowanie ręcznie. Logikę tę opisuje nazwa IFTTT, czyli „If This, Then That”.

Najprostsza scena ma trzy kroki:

1. Warunek: czujnik zalania wykrywa wodę pod zlewem.
2. Akcja: zawór połączony z czujnikiem odcina dopływ wody.
3. Powiadomienie: telefon dostaje alert o wycieku.

Przycisk na ścianie jest tylko impulsem dla centralki. To, co stanie się po naciśnięciu, programuje się dowolnie i wcale nie musi to być włączenie światła. Automatyzacje w aplikacjach producentów uruchamiają się według godziny, pogody, zmiany lokalizacji albo stanu innego urządzenia. Sceny łączą kilka urządzeń w jedną akcję, a dostęp można przekazać domownikom.

Czy smart home działa bez internetu?

To zależy od tego, co system ma zrobić. Reguły wykonywane lokalnie przez centralkę w domu nie potrzebują dostępu z zewnątrz. Sterowanie z telefonu spoza domu i asystenci głosowi korzystają z internetu.

Jakie urządzenia można podłączyć do smart home?

Niemal wszystko, co ma prąd albo silnik. Najczęściej wybiera się oświetlenie, ogrzewanie, gniazdka, rolety i czujniki bezpieczeństwa.

Kategoria	Co robi	Przykład
Oświetlenie	włącza i wyłącza światło według scen i godzin	żarówki, łączniki
Ogrzewanie i klimatyzacja	reguluje temperaturę w pomieszczeniach	głowice termostatyczne, termostaty
Gniazdka	załącza odbiornik i pokazuje zużycie energii w czasie rzeczywistym	inteligentne gniazdko z pomiarem
Rolety i żaluzje	otwiera i zamyka według godziny lub pogody	sterownik rolet
Czujniki i alarm	wykrywa zdarzenie i wysyła alert	czujnik ruchu, otwarcia okna, zalania, dymu
Kamery i wideodomofony	pokazuje obraz i powiadamia o gościu	kamera Wi-Fi, wideodomofon
Zamki	otwiera i zamyka drzwi bez klucza	zamek elektroniczny

System przewodowy czy bezprzewodowy?

To zależy od etapu lokalu: przewody planuje się przy budowie i remoncie, a w gotowym mieszkaniu zostaje łączność radiowa.

	Przewodowy	Bezprzewodowy
Łączność	kable RJ45 (skrętka Ethernet), switche, stacje NAS; także standard KNX	Wi-Fi, Bluetooth, BLE, Zigbee
Kiedy montować	w nowych i remontowanych budynkach	w gotowym mieszkaniu lub domu
Koszt	wyższy	niższy
Stabilność	stabilne połączenie	zależna od zasięgu radiowego
Rozbudowa	szersze możliwości, wymaga zaplanowanego okablowania	dokładanie urządzeń w dowolnej chwili

Systemy bezprzewodowe są obecnie najpopularniejsze. KNX to otwarty standard automatyki budynkowej, oparty na okablowaniu.

Kable pod system przewodowy prowadzi się przed tynkami, dlatego decyzja zapada przy remoncie starego domu albo na etapie budowy, nie po wykończeniu ścian.

Systemy dzielą się też na centralne, w których wszystkim zarządza jedna centralka, i zdecentralizowane, w których urządzenia porozumiewają się między sobą bez niej.

Jak dobrać system, żeby urządzenia ze sobą współpracowały?

O zgodności decyduje wspólny protokół albo platforma. Najprościej trzymać się jednego producenta albo jednego protokołu. Do wyboru są trzy ścieżki:

• Jeden producent: jedna aplikacja i pewność zgodności, ale uzależnienie od jego oferty.
• Kilku producentów, jeden protokół: większy wybór sprzętu, za to zgodność trzeba sprawdzać przy każdym zakupie.
• Różni producenci, różne protokoły: pełna swoboda, lecz zwykle kilka aplikacji albo dodatkowa platforma, która je spina.

Platformy łączące urządzenia wielu marek to na przykład Google Home, Apple HomeKit, Amazon Alexa i Tuya Smart (znana jako Smart Life). Fibaro i Grenton to systemy producentów. Najlepszy system to ten, który obsługuje urządzenia, jakie już masz i jakie chcesz dokupić.

Przed zakupem drugiego urządzenia sprawdzam, czy obsługuje je ta sama aplikacja co pierwsze.

Od czego zacząć smart home?

Od jednej funkcji, a rozbudowę zostaw na później.

1. Wybierz jedną funkcję: ogrzewanie albo oświetlenie.
2. Sprawdź, czy lokal pozwala na okablowanie, czyli czy trwa budowa albo remont.
3. Wybierz protokół lub platformę, w której zostaniesz.
4. Dokładaj urządzenia etapami. System nie musi działać w całym budynku naraz.

W mieszkaniu w krakowskiej kamienicy albo w bloku bez remontu rozsądny jest system bezprzewodowy na urządzeniach montowanych w miejsce zwykłych: żarówek, gniazdek, głowic. Przy remoncie lub budowie warto rozważyć przewody.

Proste urządzenia bezprzewodowe da się zamontować samodzielnie. Prace przy instalacji 230 V należą do elektryka.

Zaczynałabym od rzeczy, którą robi się codziennie ręcznie, a nie od gadżetu.

Czy smart home ma sens i ile kosztuje?

Ma sens, gdy rozwiązuje stały problem, na przykład ogrzewanie pod nieobecność domowników. Główne korzyści to komfort, niższe koszty eksploatacji, bezpieczeństwo i zarządzanie energią. Przy jednym gadżecie zysk jest niewielki.

Koszt zależy od skali i rodzaju systemu. Część urządzeń kosztuje niewiele ponad 100 zł (dane techlord.pl), a przewodowy system przy budowie wychodzi drożej niż bezprzewodowy.