Brutto a netto: czym się różnią i jak przeliczyć wynagrodzenie

Co oznacza brutto, a co netto w wynagrodzeniu?

• Wynagrodzenie brutto: kwota przed odjęciem składek ZUS i zaliczki na PIT.
• Wynagrodzenie netto: kwota „na rękę”, czyli przelew, który widzisz na koncie.

Różnicy nie odejmujesz sam. Pracodawca jest płatnikiem, więc to on odprowadza składki do ZUS, a zaliczkę na podatek do urzędu skarbowego. Umowa o pracę podaje zwykle brutto.

Co zabiera różnicę między brutto a netto?

Kwoty w tabeli dotyczą umowy o pracę z płacą minimalną 2026 r. i pochodzą z kalkulatora hrappka.pl (październik 2026).

Składnik	Stawka	Od czego liczona	Kwota przy płacy minimalnej
Składki społeczne: emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45%	13,71%	brutto	658,91 zł
Składka zdrowotna (NFZ)	9%	brutto minus składki społeczne	373,24 zł
Zaliczka na PIT	12% minus 300 zł kwoty zmniejszającej	brutto minus składki społeczne minus koszty uzyskania przychodu	168,00 zł

Składka zdrowotna nie zmniejsza już podatku. Koszty uzyskania przychodu pracownika to 250 zł miesięcznie.

Zaliczkę liczy się według stawki 12%, a powyżej 120 000 zł dochodu rocznie stawka rośnie do 32%. Od wyniku odejmuje się kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300 zł miesięcznie.

Co jeszcze obniża albo podnosi netto?

Na wypłatę wpływa kilka ustawień, których tabela nie uwzględnia:

• PPK obniża netto o wpłatę pracownika, czyli 2% pensji (pracodawca dopłaca 1,5%).
• Koszty uzyskania przychodu rosną z 250 zł do 300 zł miesięcznie, gdy mieszkasz poza miejscowością, w której jest zakład pracy, na przykład w powiecie krakowskim, i dojeżdżasz do Krakowa. Wtedy podatek jest niższy.
• Ulga dla młodych do 26 lat zwalnia z PIT, więc zaliczki nie ma. Podobnie działają inne zwolnienia PIT-0: dla rodzin 4+, pracujących seniorów i powracających z zagranicy.
• Bez złożonego PIT-2 pracodawca nie uwzględnia kwoty zmniejszającej, a gdy dzielisz ją między kilku płatników (1/24, 1/36), zaliczka rośnie.

Jak przeliczyć brutto na netto krok po kroku?

Pięć kroków na przykładzie najniższej krajowej w 2026 roku, czyli 4806 zł brutto. Kolejność ma znaczenie, bo każda podstawa wynika z poprzedniej.

1. Policz składki społeczne: 13,71% brutto to 658,91 zł.
2. Policz składkę zdrowotną: podstawa 4147,09 zł (brutto minus ZUS) razy 9% daje 373,24 zł.
3. Ustal podstawę PIT: od brutto odejmij ZUS (658,91 zł) i koszty uzyskania przychodu (250 zł). Po zaokrągleniu wychodzi 3897 zł.
4. Policz podatek: 12% z 3897 zł to 467,64 zł. Odejmij 300 zł kwoty zmniejszającej i zaokrąglij: 168 zł.
5. Odejmij od brutto 658,91 zł, 373,24 zł i 168 zł. Zostaje 3605,85 zł netto.

Kalkulator wynagrodzeń robi te same kroki w sekundę. Przy dwóch umowach naraz, na przykład o pracę i zlecenia, zbieg tytułów uwzględnia kalkulator Ministerstwa Finansów.

Porównując oferty pracy, sprowadzam je do jednego pojęcia, bo ogłoszenie z kwotą brutto i drugie z kwotą netto różnią się mniej więcej o jedną czwartą.

Ile zostaje na rękę z popularnych kwot?

Z kwot od płacy minimalnej do 6000 zł brutto na konto trafia od 73,7% do 75,0%.

Brutto	Netto	ZUS	Zdrowotna	PIT	Netto jako % brutto
4806 zł	3605,85 zł	658,91 zł	373,24 zł	168 zł	ok. 75,0%
5000 zł	3738,19 zł	685,50 zł	388,31 zł	188 zł	ok. 74,8%
6000 zł	4420,43 zł	822,60 zł	465,97 zł	291 zł	ok. 73,7%

ZUS i składka zdrowotna zabierają stały procent pensji. Udział netto spada przez zaliczkę na PIT, która rośnie z 168 zł do 291 zł.

Wyliczenia są orientacyjne: dotyczą umowy o pracę ze standardowymi ustawieniami (koszty 250 zł, złożony PIT-2, bez PPK). Dokładną kwotę ustala płatnik. Zmieniają ją ulga dla młodych, PPK, dojazdy, druga umowa, przekroczenie 120 000 zł rocznie i limit 30-krotności.

Ile kosztuje pracownik pracodawcę?

Przy płacy minimalnej pracodawca wydaje 5790,28 zł, czyli o 984,28 zł więcej niż wynosi brutto. Tyle wynoszą jego własne składki: emerytalna, rentowa, wypadkowa, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Płaci je ponad brutto, więc nie pomniejszają twojej wypłaty.

Czy netto zależy od rodzaju umowy?

Tak, bo od rodzaju umowy zależą składki i koszty uzyskania przychodu, a więc i kwota na rękę.

Umowa	Składki ZUS	Koszty uzyskania przychodu
O pracę	tak, 13,71% po stronie pracownika	250 zł miesięcznie (300 zł przy dojazdach)
Zlecenie	tak, ale uczeń lub student do 26 lat jest zwolniony	20%
O dzieło	nie	20% albo 50% przy prawach autorskich

Przy umowie o dzieło brutto i netto różnią się tylko o zaliczkę na PIT. Na zleceniu to samo brutto może dać różne netto, zależnie od tego, czy zleceniobiorca płaci składki, czy korzysta ze zwolnienia dla ucznia lub studenta.

Porównując etat z umową bez składek, patrzę nie tylko na netto. Wyższa wypłata dziś oznacza brak składek emerytalnej i chorobowej, a więc i świadczeń z nich.

Brutto i netto w cenach i na fakturze

W cenach brutto znaczy co innego niż w pensji: to kwota po dodaniu VAT, a netto to cena bez podatku. W wynagrodzeniu brutto jest kwotą przed odjęciem podatku. Przy podstawowej stawce VAT 23% netto × 1,23 = brutto, a brutto ÷ 1,23 = netto.

Przy B2B stawka netto z faktury nie jest kwotą na rękę, bo przedsiębiorca płaci od niej sam ZUS i podatek.

Pytania o brutto i netto

Czy brutto to kwota na rękę?

Nie, na rękę dostajesz netto. Przy umowie o pracę około jednej czwartej brutto na konto nie trafia.

Ile brutto trzeba, żeby dostać 4000 zł netto?

Ok. 5385 zł brutto daje ok. 4000 zł netto na umowie o pracę ze standardowymi ustawieniami. Przy PPK, ulgach albo kosztach 300 zł wynik będzie inny, więc w kalkulatorze wybierz tryb od netto do brutto i ustaw własne opcje.

31 zł brutto za godzinę: ile to netto na umowie o pracę?

Ok. 23 zł netto za godzinę. Przy 160 godzinach w miesiącu daje to ok. 3711 zł netto. Liczba godzin zależy od miesiąca, więc wynik się przesuwa.

Dla porównania płaca minimalna daje na rękę 22,54 zł za godzinę.