Aleksander Jagiellończyk

Co łączyło go z Krakowem?

Kraków był miejscem jego urodzenia. Koronacja odbyła się 12 grudnia 1501 roku w katedrze na Wawelu (według Wikipedii). Ceremonię przeprowadził jego brat, kardynał Fryderyk Jagiellończyk, w obecności matki monarchy, Elżbiety Rakuszanki.

Aleksander przyjechał po koronę, licząc na polską pomoc w wojnie z Moskwą. Objęcie tronu wiązało się z przyjęciem unii mielnickiej i przywileju mielnickiego, który wzmacniał senat oraz poddawał króla kontroli magnatów.

Przed wizytą sprawdź godziny zwiedzania, ceny biletów i zasady wejścia na stronie katedry wawelskiej. Informacje o zwiedzaniu zamku znajdziesz osobno na stronie Zamku Królewskiego na Wawelu.

Kim był Aleksander Jagiellończyk?

Był synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Wielkim Księstwem Litewskim rządził w latach 1492–1506, a polską koronę nosił w latach 1501–1506 (Wikidata). Na polskim tronie zastąpił swojego brata Jana Olbrachta po jego śmierci.

Małżeństwo z Heleną, córką Iwana III Srogiego, miało pomóc w ułożeniu pokojowych stosunków z Moskwą. Nie zapobiegło jednak kolejnej wojnie. Helena pozostała przy prawosławiu, co stało się przyczyną sprzeciwu polskich biskupów wobec jej koronacji.

Jakie były jego dokonania?

Budowa renesansowego pałacu na Wawelu ruszyła za panowania Aleksandra, w 1504 roku. Za jego życia powstało skrzydło północno-zachodnie, a prace kontynuował później jego młodszy brat, Zygmunt I Stary.

W 1505 roku sejm w Radomiu przyjął konstytucję Nihil novi. W sprawach objętych jej postanowieniami król potrzebował zgody izby poselskiej i senatu. Na tym sejmie zatwierdzono też opracowanie kanclerza Jana Łaskiego: „Statut Łaskiego” porządkował prawa miast oraz przywileje przysługujące szlachcie i Kościołowi.

Jak upamiętniono Aleksandra Jagiellończyka?

Czasy jego panowania stały się tematem powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego „Jaszka Orfanem zwanego żywota i spraw pamiętnik”. Utwór powstał w 1884 roku i należy do cyklu „Dzieje Polski”.

Grób Aleksandra znajduje się w katedrze wileńskiej. Władca zmarł bezpotomnie w Wilnie, a jego ciało pozostało tam wbrew wyrażonej w testamencie woli przewiezienia.

Fot. Jan Matejko, Public domain, Wikimedia Commons