I Liceum Ogólnokształcące im. Nowodworskiego w Krakowie

W skrócie
I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego, w mieście zwane po prostu Nowodworkiem, to krakowska szkoła ponadpodstawowa założona w 1586 roku. Należy do najstarszych liceów w Polsce, które uczą bez przerwy od założenia. Wyróżnia je jedyna w Krakowie klasa o profilu klasycznym. Siedziba stoi przy pl. Na Groblach 9.
Profil i oferta
Najbardziej charakterystyczna jest klasa klasyczna, w której uczy się łaciny i greki. Działa od 1980 roku i powstała z inicjatywy krakowskiego filologa klasycznego Kazimierza Korusa. Jej uczniowie startują w olimpiadzie języka łacińskiego i kultury antycznej.
W rankingu Perspektyw z 2025 roku liceum zajęło 12. miejsce w kraju. Pozycja w rankingu zmienia się co roku, więc przed decyzją sprawdź aktualne zestawienie.
Poza lekcjami działają tu dwie znane organizacje:
- Chór Nowodworski, założony w 1986 roku, który zrzesza około 100 osób i koncertuje w Polsce oraz za granicą. Dyrygentem jest od 1992 roku Ryszard Źróbek. Nowi uczniowie przechodzą przesłuchania, a do chóru może trafić każdy, kto zechce i je zda.
- Szczep Szarej Siódemki im. gen. Mariusza Zaruskiego (ZHR), jedna z najstarszych drużyn harcerskich w Polsce, należąca do Unii Najstarszych Drużyn Harcerskich Rzeczypospolitej.
W herbie szkoły widnieje krzyż maltański, bo patron, Bartłomiej Nowodworski, służył w Zakonie Kawalerów Maltańskich.
Historia
Według Wikipedii szkołę powołał 5 maja 1586 roku senat Akademii Krakowskiej, dzisiejszego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był to element reformy nauczania, którą prowadził rektor Piotr z Gorczyna. Chodziło o przygotowanie przyszłych studentów Akademii. Lekcje ruszyły w 1588 roku w Bursie Jerozolimskiej, przy zbiegu ulic Gołębiej i Jagiellońskiej.
Szkołę utrzymywały zapisy fundatorów. Rycerz i sekretarz królewski Bartłomiej Nowodworski przekazał w 1617 roku 15 tysięcy złotych, jak na tamte czasy ogromną sumę. W 1630 roku dołączył ksiądz Gabriel Prowancjusz Władysławski, nauczyciel Władysława IV i Jana Kazimierza. Stąd druga nazwa: szkoła Nowodworsko-Władysławska. W latach 1639–1643 według projektu Jana Leitnera wzniesiono dla niej budynek naprzeciw kościoła św. Anny. Dziś mieści się w nim Collegium Medicum UJ.
W XVII wieku kolegium było najlepszą szkołą tego typu w kraju i poziomem wyraźnie przewyższało popularne wówczas kolegia jezuickie. Uczyli się tu bracia Jan i Marek Sobiescy (1640–1643), a w następnych wiekach między innymi:
- Jan Matejko, malarz (jego muzeum opisuje Dom Jana Matejki w Krakowie),
- Joseph Conrad, pisarz,
- Tadeusz Boy-Żeleński, pisarz i tłumacz,
- Ignacy Daszyński, premier II RP,
- Wojciech Kossak, malarz.
W 1777 roku szkołę zreformował Hugo Kołłątaj. W 1818 roku w jej amfiteatrze ogłoszono konstytucję Rzeczypospolitej Krakowskiej, a do 1846 roku obradowała tu Izba Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa. Z inicjatywy Austriaków szkoła przyjęła wtedy imię św. Anny (Gimnazjum św. Anny) i nosiła je do 1928 roku, gdy wrócił pierwszy patron.
Obecny gmach przy pl. Na Groblach powstał w latach 1897–1899 według projektu Józefa Sarego z 1896 roku. Szkoła przeniosła się do niego w 1898 roku. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-583 (wpis z 5 maja 1976 roku).
W 1937 roku utworzono tu I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego, czteroletnie gimnazjum z dwuletnim liceum. Rok później prezydent Ignacy Mościcki nadał szkole Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, a w 1988 roku dostała Krzyż Komandorski tego orderu.
Rekrutacja, adres, dojazd
Szkoła ma dwa adresy: pl. Na Groblach 9 i ul. Straszewskiego 13 (dane Wikidata). Główny gmach stoi na Nowym Świecie.
Zasady rekrutacji, progi punktowe, liczbę miejsc w klasach i terminy podaje co roku szkoła na stronie nowodworek.krakow.pl.
Na tej samej stronie sprawdzisz też godziny pracy sekretariatu oraz zasady wejścia do budynku i ewentualnego zwiedzania.
Fot. Delimata, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons