Bazylika Świętej Trójcy w Krakowie

W skrócie
Bazylika Świętej Trójcy w Krakowie to rzymskokatolicki kościół dominikanów przy ulicy Stolarskiej na Starym Mieście. Warto tu przyjść dla architektury i sztuki sakralnej: gotyckiej konstrukcji, kaplic rodowych i nagrobków.
Msze, zwiedzanie i dojazd
Aktualny porządek mszy, dostępność wnętrza, zasady zwiedzania i ewentualne opłaty sprawdź na stronie krakowskich dominikanów. Na oglądanie zabytków wybierz porę poza nabożeństwami. Kościół jest podwójnym sanktuarium: Matki Bożej Różańcowej i św. Jacka Odrowąża. Podczas wizyty uszanuj osoby, które przychodzą na modlitwę.
Dokładny adres to ulica Stolarska 12, Stare Miasto (Wikipedia). Wpisz go w planerze podróży i sprawdź rozkład połączenia z miejsca, z którego ruszasz.
Architektura i wnętrze
Wnętrze ma trzy nawy oraz wydłużone prezbiterium zamknięte prostą ścianą. Budowlę wzniesiono z cegły i kamienia w charakterystycznym dla Krakowa systemie filarowo-skarpowym. Gotycką konstrukcję uzupełnia neogotyckie wyposażenie: ołtarz główny, stalle i konfesjonały.
Przy ołtarzu głównym pochowano księcia Leszka Czarnego. W prezbiterium zwróć uwagę na brązową płytę upamiętniającą humanistę Filipa Kallimacha, wykonaną według projektu Wita Stwosza. Organy firmy Braci Rieger pochodzą z 1890 roku i mają 30 głosów (Wikipedia). Zachowały pierwotną koncepcję brzmieniową.
- Kaplica św. Tomasza ma sklepienie sieciowe oraz obraz Tomasza Dolabelli przedstawiający szkołę św. Tomasza z Akwinu.
- Kaplicę św. Dominika, zwaną kaplicą Myszkowskich, wyróżniają rzeźbione postacie członków rodu wewnątrz kopuły. Srebrzystoczarny marmur zestawiono tu z różowymi kolumnami i białymi rzeźbami.
- W kaplicy św. Róży Limańskiej znajdują się portrety jej fundatorów, Sebastiana Lubomirskiego i Anny z Branickich. Wejście zamyka siedemnastowieczna krata.
- Kaplica Różańcowa ma plan krzyża greckiego i kopułę nad przecięciem ramion. Malowidła przedstawiają między innymi tajemnice różańcowe i koronację Maryi. Znajduje się tu obraz Matki Boskiej Różańcowej oraz miejsce pochówku Teofili Sobieskiej, matki Jana III Sobieskiego, i jego brata Marka.
Historia parafii i budowli
Dominikanie przybyli z Bolonii w 1222 roku za sprawą biskupa Iwona Odrowąża (Wikipedia). Biskup przekazał im wcześniejszy kościół Świętej Trójcy, przenosząc parafię do kościoła Mariackiego. Konsekracja odbyła się 12 marca 1223 roku.
Budowę nowego kościoła i klasztoru rozpoczęto po najeździe Mongołów w 1241 roku. Początkowo świątynia miała układ halowy. Na przełomie XIV i XV wieku przebudowano ją na bazylikę.
Pożar Krakowa w 1850 roku zniszczył większość wnętrza i doprowadził do zawalenia sklepienia nawy. Odbudową kierował Teofil Żebrawski. Prace utrudniał stan nadpalonych murów, a w 1855 roku ponownie zawaliły się część sklepienia i ścian.
Dawnej wolnostojącej dzwonnicy nie odbudowano. W 1876 roku do fasady dostawiono neogotycką kruchtę, która osłoniła średniowieczny portal wejściowy. Ponowna konsekracja kościoła odbyła się w 1884 roku. Godność bazyliki mniejszej świątynia otrzymała w 1957 roku.
Fot. Zygmunt Put, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons